ສູນກາງແນວລາວສ້າງຊາດ

Lao Front For National Development

ບຸນນະມັດສະການພຣະທາດຫຼວງ

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງເຮັດບຸນທາດຫຼວງເດືອນສິບສອງເພັງ? 

ອີງ​ຕາມ​ປະຫວັດ​ ການ​ສ້າງ​ພະ​ເຈດີ​ໂລກະ​ຈຸນ​ລະ​ມະນີ ຫຼືພະທາດຫຼວງວຽງຈັນ (ສີິລາ ວີລະ​ວົງ) ໄດ້​ກ່າວ​ໄວ້​ວ່າ: ພະທາດຫຼວງ​ໄດ້​ຖືກ​ສ້າງ​ຂຶ້ນ​ພ້ອມ​ກັບ​ການ​ສ້າງ​ເມືອງ​ວຽງຈັນ ສ້າງ​ຂຶ້ນ​ເປັນ​ຄັ້ງ​ທຳ​ອິດສະຕະວັດທີ 3 ປະມານພ.ສ 236 ກົງກັບສະໄໝທີ່ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາລາດ ໄດ້ສົ່ງພຣະສະມະນະທູດອອກໄປເຜີຍແຜ່ສາສະໜາໃນດິນແດນຕ່າງໆ ເຖິງເກົ້າສາຍ. ຕໍ່ມາເຖິງປະມານ ຄສ.ທີ 347 ພະຍາບຸລີຈັນປະສິດທິສັກໄດ້ຖືກສະຖາປະນາເປັນພໍ່ເມືອງວຽງຈັນ ແລະ ກໍຂຶ້ນກັບມະລຸກຂະນະຄອນຈຶ່ງໄດ້ພ້ອມກັບພຣະມະຫາພຸດທະວົງສາ ພຣະມະຫາສັດສະດີ ນໍາເອົາພຣະອັດຖິຫົວເນົ່າຂອງພຣະພຸດ ທະເຈົ້າມາປະດິດສະຖານຢູ່ພູເຂົາຫຼວງວຽງຈັນ ຫຼື ສ້າງພຣະທາດຫຼວງໄລຍະສອງ.  ຕໍ່ມາ​ໃນ​ປີ​ ຄ.ສ 1556 ພະທາດຫຼວງ​ໄດ້​ຖືກ​ສ້າງ​ຂຶ້ນ​ໂດຍ ພະ​ເຈົ້າ​ໄຊ​ຍະ​ເຊ​ດຖາ​ທິລາດ ​ເພື່ອ​ເປັນ​ບ່ອນ​ເຕົ້າ​ໂຮມ​ຄວາມ​ສາມັກຄີ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ບັນດາ​ເຜົ່າ ​ໃຫ້​ມີ​ຄວາມ​ແໜ້ນ​ແຟ້ນ ​ແລະ ​ເປັນ​ບ່ອນ​ເຄົາລົບ​ສັກກາລະ​ບູຊາ​ຂອງ​ປວງ​ຊົນ.

ນັບ​ແຕ່​ປີ ພ.ສ 2103​​ (ຄ.ສ 1560) ພະ​ເຈົ້າ​ໄຊ​ຍະ​ເຊ​ດຖາ​ທິລາດ​ ໄດ້​ຍ້າຍ​ນະຄອນຫຼວງຂອງ​ປະ​ເທດ​ມາ​ເມືອງວຽງຈັນ​ ​​ແລະ​ ໃສ່​ຊື່​ໃຫ້​ວ່າ “ນະຄອນ​ຈັນທະ​ບູລີ​ສີ​ສັດຕະນາຄະ​ຫຸດອຸດຕະມາລາ​ຊະນີ” ຂຶ້ນ​ເປັນ​ນະຄອນຫຼວງ​​ເມື່ອ​ປີ​ຈຸນລະ​ສັກ ກະ​ຫຼາດ 992 ກົງ​ກັບ ພ.ສ 2813 ຄ.ສ 1568 ​​​ແລ້ວ​ເຖິງ​ປີ ພ.ສ 2189 ( ຄ.ສ 1556 ) ພະ​ອົງ​ໄດ້​ສ້າງ​ທາດຫຼວງຂຶ້ນ​ ​ໂດຍ​ກໍ່ກວມ​ເອົາ​ພະທາດ​ລູກ​ເກົ່າ​ທີ່​ມີ​ມາ​ແຕ່​ບູຮານ. ​ເມື່ອສ້າງ​ສຳ​ເລັດ​ແລ້ວ​ພະ​ອົງ​ໄດ້​ໃສ່​ຊື່ພະທາດ ຫຼື ພະ​ເຈດີລູກ​ນີ້​ວ່າ ​“ເຈດີ​ໂລກະ​ຈຸຸນລະ​ມະນີ” ​ແຕ່​ທຸກ​ວັນ​ນີ້ ​ຄົນສ່ວນຫຼາຍຮຽກວ່າ “ພະທາດຫຼວງ”. ຄຳ​ວ່າ ທາດຫຼວງນັ້ນ​ຄົງ​ຈະໝາຍຄວາມ​ວ່າ ທາດ​ໃຫຍ່​ນັ້ນ​ເອງ.

ຫຼັງຈາກການ​ສ້າງ​ພະທາດ​ສຳ​ເລັດ​ແລ້ວ ພະ​ເຈົ້າ​ໄຊ​ຍະ​ເຊ​ດຖາ​ທິລາດ ​ໄດ້​ນຳພາ​ປວງ​ຊົນ​ຈັດ​ງານ​ບຸນ​ສະ​ເຫຼີມສະ ຫຼອງພະທາດ​ເຈດີ​​ໂລກະ​ຈຸນ​ລະ​ມະນີ ຫຼື ພະທາດຫຼວງນີ້​ຂຶ້ນເພື່ອສະຫຼອງເປັນທີ່ສັກກາລະບູຊາ.

ດັ່ງ​ນັ້ນ​ໃນ​ທຸກ​ໆປີເພັງ 15 ຄໍ່າ ​ເດືອນ 12 ຂອງ​ລາວ ຈຶ່ງ​ມີ​ພິທີກຳ​ການ​ເຮັດບຸນ​ນະມັດສະການ​ພະທາດຫຼວງນີ້​ຂຶ້ນ ຈຶ່ງ​ກາຍ​ເປັນ​ປະ​ເພນີທີ່​ບັນພະບຸລຸດ​ໄດ້​ພາກັນ​ເຮັດ ​ແລະ ສືບທອດ​ກັນ​ມາ​ຮອດ​ປັດຈຸບັນ​ນີ້ດັ່ງປາກົດອອກໃນຄອງສິບສີ່ຂອງ ພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດວ່າ

ເດືອນ 12 ເພັງ ເສນາອາມາດ ແລະສັງຂະເຈົ້າພ້ອມລາດສະດອນ ແຫ່ພະເຈົ້າມາຫາຊີວີດ ແລະ ເຈົ້່າຍິງໝ່ອມນາງທັງ 5 ໄປນະມັດສະການພຣະສີທໍາມະໂສກະລາດ (ທາດຫຼວງ) ພ້ອມທັງເຄື່ອງ ມີຕົ້ນທຽນ ດອກໄມ້ບັ້ງໄຟດອກ ໄຟຫາງກະຫວ່າຍກອງປີດກອງຍາວຮູບຫຸ່ນລະຄອນ ສິງໂຂນ ແລະເຄື່ອງຫຼິ້ນມະໂຫລະສົບຕ່າງໆ ໄປຫຼິ້ນຢູ່ພະລານເດີ່ນພະທາດ ຖ້ວນ 3 ວັນ 3 ຄືນ ແລ້ວຈຶ່ງສະເດັດກັບຄືນ ເພື່ອໃຫ້ເປັນທີ່ຊົມຊື່ນຍິນດີເຊິ່ງກັນ ແລະ ກັນ ຂ້າລາວຊາວດອຍທັງຫຼາຍ ກໍຈະໄດ້ເຫັນກັນ ແລະ ກັນ ແລະ ຈະໄດ້ເວົ້າລົມກັນເປັນມິດສະຫາຍ ຈຶ່ງຈະເປັນກຽດຕິຍົດລືຊາປະກົດແກ່ບ້ານນ້ອຍເມືອງ ອັນຢູ່ໄກ້ຄຽງນັ້ນຊະແລ.

ການເຮັດບຸນນະມັດສະການພຣະທາດຫຼວງ ​ເພື່ອ​ສັກກາລະ​ບູຊາ​ພະພຸດທະ​ເຈົ້າ ​ແລະ ອຸທິດ​ສ່ວນ​ບຸນ​ສ່ວນ​ກຸສົນ​ໃຫ້​ແກ່​ຜູ້​ທີ່​ລ່ວງ​ລັບ​ໄປ​ແລ້ວ ພ້ອມ​ນັ້ນ, ​ຍັງ​ລະນຶກ​ເຖິງ​ຄຸນງາມຄວາມດີ​ຂອງ​ບັນພະບຸລຸດ​ທີ່​ໄດ້​ເສຍສະຫຼະຫຍາ​ດ​ເຫື່ອ​ແຮງ​ກາຍ​ສະຕິ​ປັນຍາ​ເຂົ້າ​​ໃນການ​ສ້າງ​ພະທາດຫຼວງ ເຊິ່ງກົງກັບວັນແຫ່ພຣະຂ້ຽວແກ້ວອັນເປັນພຣະອັຕຖິຂອງພຮະພຸດທະເຈົ້າ ຢູ່ທີ່ສາລະນາດ (ສະຖານທີ່ປະຖົມເທສະໜາໂຜດພຣະປັນຈະວັກຄີ) ເມືອງພາລານະສີເເຄວ້ນອຸຕະລະປະເທດ (ປະເທດອີນເດຍ) ສ່ວນປະເທດໄທ ກໍມີການລອຍກະໂທງໃນວັນນີ້ອັນເປັນນການບູຊາຮອຍພຮະບາດ ທີ່ພຣະພຸດທະອົງປະທັບໄວ້ທີ່ແມ່ນ້ຳນໍາມະທາ ປະເທດອິນເດຍ. ຊາວລາວຈຶ່ງໄດ້ຖືເອົາວັນນີ້ ເປັນວັນນະມັດການພຣະທາດຫຼວງວຽງຈັນສືບຕໍ່ກັນມາ ແລະ ເຊື່ອວ່າພິທີນີ້ຈະຕ້ອງດຳລົງຄົງຢູ່ຕະຫຼອດຊິວີດຈິດໃຈຂອງຊາວລາວເຮົາ ຕາບເທົ່າຊົ່ວຟ້າດິນສະຫຼາຍຕະຫຼອດນິລັນການ.

 

                                                                                   ພິທີເຮັດບຸນພຣະທາດຫຼວງ 

ພິທີບຸນນະມັສກາຣພຣະທາດຫຼວງວຽງຈັນ ປະຈໍາແຕ່ລະປີເລີ່ມຕົ້ນແຕ່ເຈົ້າໄຊຍະເຊຕຖາເປັນຕົ້ນມາ ຕ້ອງໄດ້ຈັດພິທີເປັນທາງການ ແລະ ຖືວ່າເປັນຄອງໜຶ່ງຂອງເຈົ້າຊີວິດທີ່ຈະຕ້ອງໄດ້ພາປະຊາລາດສະດອນເຮັດບຸນນ້ອມນະມັັັດສະການ ພຣະທາດຫຼວງດັ່ງປາກົດໃນຄອງສິບສີ່ສໍາລັບພຣະລາຊາວ່າ “ເດືອນ 12 ເພັງ ເສນາອາມາດ ແລະສັງຂະເຈົ້າພ້ອມລາດສະດອນ ແຫ່ພະເຈົ້າມາຫາຊີວີດ ແລະ ເຈົ້່າຍິງໝ່ອມນາງທັງ 5 ໄປນະມັດສະການພະສີທໍາມາໂສກະລາດ (ທາດຫຼວງ) ພ້ອມທັງເຄື່ອງ ມີຕົ້ນທຽນ ດອກໄມ້ບັ້ງໄຟດອກ ໄຟຫາງກະຫວ່າຍກ້ອງປີດກ້ອງດາວຮູບຫຸ່ນລະຄອນ ສິງໂຂນ ແລະເຄື່ອງຫຼິ້ນມະໂຫຼະສົບຕ່າງໆ ໄປຫຼິ້ນຢູ່ພະລານເດີ່ນພຣະທາດຖ້ວນ 3 ວັນ 3 ຄືນ ແລ້ວຈຶ່ງສະເດັດກັບຄືນ ເພື່ອໃຫ້ເປັນທີ່ຊົມຊື່ນຍິນດີຊື່ງກັນ ແລະກັນ ຂ້າລາວຊາວດອຍທັງຫຼາຍ ກໍຈະໄດ້ເຫັນກັນ ແລະ ກັນ ແລະ ຈະໄດ້ເວົ້າລົມກັນເປັນມິດສະຫາຍ ຈຶ່ງຈະເປັນກຽດຕິຍົດລືຊາປະກົດແກ່ບ້ານນ້ອຍເມືອງ ອັນຢູ່ໄກ້ຄຽງນັ້ນຊະແລ.

ຈາກຈຸດນີ້ສັງເກດໄດ້ວ່າ, ຄອງສິບທີ່ຂໍ້ນີ້ຄົງກໍາເນີດຂຶ້ນໃນສະໄໝເຈົ້າໄຊຍະເຊດຖາທິລາດ ເພື່ອຢາກໃຫ້ບຸນນະມັດ ສະການພຣະທາດຫຼວງເປັນບຸນທີ່ສໍາຄັນ ແລະ ຄວນໄດ້ຮັບການສືບທອດກັນມາພຣະອົງຈຶ່ງໄດ້ນໍາໄປບັນຍັດເປັນຄອງສິບສີ່ສໍາລັບພຣະລາຊາເປັນແນ່ແທ້. ຈາກນັ້ນມາຈຶ່ງມີການປະຕິບັດສືບທອດກັນມາ ພໍຕົກສະໄໝລະບອບຣາຊາທີປະໄຕແມ່ນເຈົ້າເເຜ່ນດິນເປັນຜູ້ນຳພາໄພ່ພົນ ມີນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂ້າລາຊະການໃຫຍ່-ນ້ອຍ ແລະ ປະຊາຊົນກະທຳກັນເປັນ 1 ອາທິດຫຼື 2 ອາທິດແລ້ວຕໍ່ໃສ່ບຸນວັດອົງຕື້ – ອິນແປງໃນເເຮມ 1 ຄໍ່າເດືອນ 12 ຂອງທຸກປີ. ຕົກມາໃນ ລະບອບສັງຄົມນິຍົມ ກໍຈັດພີທີເປັນທາງການໂດຍມີປະທານປະເທດ, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ຄະນະລັດຖະມົນຕີ, ຂ້າລັດຖະການ ເປັນຊາຊົນກະທໍາຕາມຮີດຄອງປະເພນີດັ່ງເດີມທຸກຢ່າງ.

ພິທີກຳ​ການ​ເຮັດບຸນ​ນະມັດສະການ​ພຣະທາດຫຼວງນີ້ ຍັງ​ຄົງ​ປະຕິບັດ​ຕາມ​ທີ່​ເຄີຍ​ໄດ້​ປະຕິບັດ​ກັນ​ມາ​ຕັ້ງ​ແຕ່​ເດີມ​ນັ້ນ​ກໍ​ຄື ພໍ​ຮອດ​ມື້​ຂຶ້ນ 13 ຄໍ່າ ​ເດືອນ 12 ລາວຂອງ​ທຸກໆປີຈະ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ມີ​ການ​ຫ້າງ​ຫາ​ກະກຽມ ​ແລະ ເຕົ້າ​ໂຮມ​ຫ້າງ​ຫາ​ຕົກ​ແຕ່ງ​ຜາສາດ​ເຜິ້ງ​ແຫ່​ໄປ​ວັດ​ສີ​ເມືອງ ຄົບງັນ​ຢູ່​ທີ່​ນັ້ນ​ຄືນໜຶ່ງ ​ເພື່ອ​ສະ​ແດງ​ຄວາມ​ສາມັກຄີ ​ແລະສະ​ແດງ​ຄວາມ​ຊື່ສັດ​ບໍລິສຸດ​ຕໍ່ປະ​ເທດ​ຊາດ, ຕໍ່ຕົນ​ເອງ​ອີກ​ດ້ວຍ.

ຫຼັງຈາກ​ນັ້ນ, ​ໃນ​ມື້​ຂຶ້ນ 14 ຄໍ່າ ກໍ​ຈະ​ມີ​ພິທີການ​ແຫ່​ຜາສາດ​ເຜິ້ງຈາກ 4 ຕົວ​ເມືອງ​ຄື ​ເມືອງ​​ໄຊ​ເຊ​ດຖາ, ​ເມືອງ​ຈັນທະ​ບູລີ, ​ເມືອງ​ສີ​ສັດຕະ​ນາກ ​ແລະ​ເມືອງ​ສີ​ໂຄດ​ຕະບອງ ແລະຈາກພາດສ່ວນຕ່າງໆ. ການ​ແຫ່​ຜາສາດ​ເຜິ້ງຈາກ​ 4 ຕົວ​ເມືອງ​ນັ້ນ​ແມ່ນ​ມາ​ເຕົ້າ​ໂຮມ​ກັນ​ຢູ່​ວັດໜອງບອນ ​ແລ້ວ​​ຈຶ່ງ​ມີ​ການ​ແຫ່​ຜາສາດ​ເຜິ້ງອອກ​ຈາກ​ວັດໜອງບອນ​ມາ​ທາດຫຼວງ ​ແລະຄົບງັນ​ຢູ່​ບໍລິ​ເວນ​ທາດຫຼວງ​. ມື້​ຂຶ້ນ 15 ຄໍ່າ ມີ​ການ​ຕັກບາດ​ຢູ່​ໃນ​ກົມ​ມະລຽນ ​ແລະບໍລິ​ເວນ​ເດີ່ນ​ດ້ານ​ນອກ. ຕອນ​ບ່າຍມີ​ການ​ຕີຄີ​ເຊິ່ງ​ເປັນ​ກິລາ​ພື້ນ​ເມືອງ​ປະ​ເພດໜຶ່ງທີ່​ສືບທອດ​ກັນ​ມາ​ຕັ້ງ​ແຕ່​ອະດີດ​ຈົນ​ຮອດ​ປັດຈຸບັນ. ຕອນ​ຄໍ່າ ມີ​ການວຽນທຽນອ້ອມ​ພຣະທາດ ​ແລະ ຈູດ​ບັ້ງ​ໄຟ​ດອກເຊິ່ງ​ໃນ​ງານ​ບຸນ​ນະມັດສະການ​ພະທາດຫຼວງນີ້​ປະກອບ​ມີຫຼາຍໆກິດຈະກຳ​ໃຊ້​ເວລາ​ຢູ່ 7 ມື້ 7 ຄືນ. ມື້ຕໍ່ມາຄືວັນແຮມ 1 ຄໍ່າ ເດືອນ 12 ເພິ່ນກໍ່ມີພິທີແຫ່ຜາສາດເຜິ້ງມາວັດອົງຕື້ ຈາກນັ້ນກໍແຫ່ໄປວັດອິນແປງ ວຽນທຽນ 3 ຮອບແລ້ວແຫ່ກັບມາວຽນທຽນທີ່ວັດອົງຕື້ ສ່ວນອີກຂະບວນໜຶ່ງກໍຈະມີການແຫ່ຜາສາດເຜິ້ງຈາກພຣະທາດຫຼວງໄປວັດໄຕໃຫຍ່ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບວັດອົງຕື້ ສະຫລຸບແລ້ວ ບຸນນະມັດສະການພຣະທາດຫຼວງແມ່ນເລີ່ມຈາກວັດສີເມືອງ(ຫາງເມືອງ)ໄປຈຸດໃຈກາງ ກໍຄືພຣະທາດຫຼວງ ຈາກນັ້ນກໍຈະແຫ່ໄປທາງວັດອົງຕື້ ອິນແປງ ແລະວັດໄຕໃຫຍ່ (ເຊິ່ງເປັນວັດທາງຫົວເມືອງ) ຈຶ່ງເປັນອັນຈົບພິທີ ບຸນນະມັດສະການພຣະທາດຫຼວງຢ່າງເປັນທາງການ

 

 

 

info@lfnd.org.la | 021 213754 | (856-21) 453191